Turystyka biznesowa w Polsce nadal nie osiąga pożądanego tempa rozwoju pomimo, że na świecie postrzegana jest jako najbardziej dochodowa część ogółu działalności turystycznej i że stanowi unikalną szansę dla rozwoju naszej rodzimej turystyki. Aczkolwiek ostatnie miesiące pozwalają liczyć na przełamanie barier i przyśpieszenie rozwoju tej dziedziny.
Szczęśliwie ostatnie miesiące pokazują, że rodzi się szansa aby turystyka biznesowa zajęła stosowne miejsce w programach rządowych. W konsekwencji przejęcia turystyki przez Ministerstwo Gospodarki w styczniu 2001 powołana została Rada Turystyki, skupiająca przedstawicieli kilkunastu ogólnopolskich organizacji profesjonalistów turystyki, także środowisk naukowych i kół gospodarczych. Wypracowywany jest rządowy program wspierania turystyki, w którym uwzględniono turystykę biznesową. Zauważane jest niekłamane zaangażowanie swych nowych, ale wciąż nielicznych, sojuszników w strukturach rządowych - wiceministra gospodarki Tadeusza Donocika i dyrektora departamentu turystyki w tym ministerstwie Małgorzaty Mika-Bryskiej. Tylko na jak długo starczy im gorliwości wobec oporu "skrzeczącej rzeczywistości"? Dodajmy, że rozwój turystyki biznesowej zaczynają aktywniej postulować nowe władze Polskiej Izby Turystyki.
Od 2000 roku zaniechano niestety wdrażania rekomendacji udzielonych przez ekspertów Unii Europejskiej, którzy w latach 1995-99 w ramach programu pomocowego Phare Tourin przygotowali "Strategię Rozwoju Krajowego Produktu Turystycznego". Turystyka biznesowa była tam wskazana jako jedna z pięciu specjalności turystyki polskiej (obok turystyki miejsko-kulturowej, wiejskiej, przygranicznej i tranzytowej oraz aktywnej i specjalistycznej) stanowiących szansę naszego kraju na sukces ekonomiczny. Zaniechano tym samym program budowania ofert turystyki według koncepcji produktów markowych i z wykorzystaniem menedżerów marek. Turystyka biznesowa z trudem przebija się do planów promocyjnych realizowanych przez Polską Organizację Turystyczną.
Branża polskiej turystyki biznesowej stara się realizować własnymi siłami to, co możliwe. Od 1998 roku działa Stowarzyszenie "Konferencje i Kongresy w Polsce" skupiające blisko 100 firm i osób specjalizujących się w turystyki biznesowej - organizacji konferencji, kongresów oraz incentive travel. Od lat stukają oni do drzwi urzędów odpowiedzialnych za rozwój turystyki z propozycjami rozwijania naszej rodzimej turystyki biznesowej i budowania wizerunku Polski jako kraju spotkań. Są po temu wszelkie szanse - centralne położenie naszego kraju, dogodność komunikacyjna, umiarkowany klimat, tradycje gościnności i wciąż utrzymujące się międzynarodowe zainteresowanie Polską. A jak głosi maksyma Instytutu Marki Polskiej "to co silne trzeba wesprzeć!". Jeśli w turystyce biznesowej drzemie potencjał to trzeba pomóc go wyzwolić! Bez współpracy administracji państwowej i samorządów sama branża turystyczna nie zdoła udźwignąć wysiłku przygotowania Polski do funkcji kraju kongresowego. Według danych ICCA International Convention and Congress Association z siedzibą w Amsterdamie Warszawa znajduje się 40 miejscu w świecie pod względem liczby odbywających się tu konferencji i kongresów o znaczeniu międzynarodowym. A typowy kongres wart jest średnio 340.000 dolarów. Nasi sąsiedzi Węgrzy konsekwentnie od lat budują swoją pozycję jako miejsca spotkań, stąd też Budapeszt znalazł się w tym roku już na 2 miejscu w świecie pośród miast-gospodarzy kongresów. Wśród miast znajdujących się w czołówce tej listy są takie miasta jak Kopenhaga, Helsinki czy Sztokholm, których atrakcyjność jest zupełnie porównywalna z Warszawą, która jednak znajduje się na miejscu czterdziestym. Tamte miasta swój sukces zawdzięczają mądrym decyzjom i konsekwentnej pracy w zakresie rozwijania ofert dla recepcji turystyki biznesowej.
Polska jest ostatnim krajem w Europie, który nie ma Convention Bureau - specjalistycznej komórki zajmującej się pozyskiwaniem kongresów międzynarodowych. Komórki takiej nie zastąpią struktury promocyjne tradycyjnej turystyki rekreacyjnej i poznawczej, gdyż zupełnie inny jest marketing dla business tourism (turystyki biznesowej) i leisure travel (turystyki rekreacyjnej).
Powołanie pierwszego w Polsce Convention Bureau było celem międzynarodowej konferencji szkoleniowej "Promocja Turystyki Biznesowej. Rola Convention Bureau w skutecznym pozyskiwaniu konferencji i kongresów" zrealizowanej we Wrocławiu w dniach 20-21 marca 2001 roku. Konferencja odbywała się pod patronatem Prezydenta Miasta Wrocławia Bogdana Zdrojewskiego, który konsekwentnie lansuje plan pozyskania Wystawy Światowej EXPO do Wrocławia w roku 2010. Gościem specjalnym omawianej konferencji był Paul Flackett, dyrektor programów globalnych IACVB - Międzynarodowego Stowarzyszenia Biur Promocji Kongresów. Jest szansa, że Wrocław postawi na rozwój turystyki biznesowej w tym na stworzenie Convention Bureau. Niemal w tym samym czasie prasa podała o podjęciu przez Wiceprezydenta Warszawy decyzji o tworzeniu zalążka struktury Convention Bureau w stolicy. Wiemy o zainteresowaniu tematem władz municypalnych i wojewódzkich w Krakowie, Katowicach i Poznaniu problematyka turystyki biznesowej. Szkoda, że straciliśmy kilka lat, ale cieszmy się że coś drgnęło.
Dziś więc niezwykle ważne jest, aby nie stracić kolejnych lat i miesięcy. Dla rozwoju turystyki potrzebne jest współdziałanie zarówno władz centralnych, władz samorządów terytorialnych (sejmiki wojewódzkie, miasta, gminy) jak i branży prywatnej. Dla tej ostatniej barierą blokującą współdziałanie może być brak szybkich, bezpośrednich efektów z inicjowanych działań promocyjnych. Dlatego tak ważne jest aby proponując wspólne działania koncentrować się na takich które przynieść mogą realną korzyść, konkretny sukces. A jeden dobry przykład zachęci do kontynuowania współpracy. W dziedzinie turystyki biznesowej może to być na przykład pozyskanie pierwszej, choćby niewielkiej, konferencji. Szansę na taką akwizycje dają sprawdzone targi EIBTM - European Incentive & Business Travel & Meetings Exhibition w Genewie. Ponieważ tegoroczna edycja odbędzie się w dniach 29-31 maja jest jeszcze możliwość wykorzystania tego roku czy to w formie wspólnej ekspozycji czy też pobytu poznawczego w ramach study-tour organizowanego przez Stowarzyszenie "Konferencje i Kongresy w Polsce".
Inną formą skutecznego marketingu może być uczestnictwo w kolejnym wydaniu Katalogu Obiektów i Usług Konferencyjnych "Konferencje w Polsce". W swej najnowszej wersji katalog obejmuje ponad 150 obiektów przygotowanych do funkcji konferencyjnych i kongresowych; oprócz hoteli reprezentowane są ośrodki szkoleniowe, sale w uczelniach, pałacach czy muzeach. Użytkownicy katalogu zgodnie uznają go za encyklopedię konferencji niezbędną w księgozbiorze każdego organizatora imprez. Właśnie rusza akcja zbierania zgłoszeń do kolejnego wydania katalogu 2001/2002, tym razem rozszerzonego o oferty typu Incentive.
Stowarzyszenie "Konferencje i Kongresy w Polsce" oferuje kilka form wspólnych działań marketingowych w celu zwiększenie liczby konferencji i kongresów naukowych i specjalistycznych w Polsce. Zainicjowano spotkania ze środowiskiem lekarskim, Polska Akademią Nauk oraz reprezentantami izb gospodarczych. Na szczególną uwagę zasługuje program "Ambasadorowie Kongresów Polskich", polegający na zachęcaniu polskich naukowców i specjalistów różnych dziedzin do aktywnego zapraszania do naszego kraju konferencji i kongresów z innych krajów. W ostatnim roku grono tak wybranych ambasadorów kongresów otrzymało bilety lotnicze i pakiety materiałów promocyjnych ufundowanych przez Polskie Linie Lotnicze LOT i Stowarzyszenie "Konferencje i Kongresy w Polsce". Wyróżnieni ambasadorzy to: prof. dr med. Jerzy Woy-Wojciechowski - prezes Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, prof. dr Dagna Bobilewicz - krajowy konsultant diagnostyki medycznej, prof. dr Tadeusz Panecki - wicedyrektor Wojskowego Instytutu Historycznego. Programem Ambasadorów Kongresów zainteresowała się Telewizja Polska, która przygotowuje specjalny film promocyjny.
Od czterech lat organizowana jest Europejska Akademia Organizatorów Konferencji - kurs dla osób specjalizujących się w obsłudze konferencji i kongresów. W poprzednich edycjach uczestniczyło już 225 osób.
Stowarzyszenie ogłosiło konkurs na najlepsze prace studenckie i naukowe z dziedziny turystyki biznesowej. Prace są gromadzone i udostępniane zainteresowanym. W ten sposób pomimo braku środków państwowych na badania sukcesywnie uzupełniany jest zbiór opracowań w tej dziedzinie.
Największym dorocznym spotkaniem branżowym będzie V BTF Forum Turystyki Biznesowej (Business Tourism Forum) w dniach 22-23 listopada 2001 roku w Warszawie. Forum Turystyki Biznesowej tradycyjnie obejmuje targi, konferencje, szkolenia, liczne imprezy towarzyszące. Uczestnicy zostaną zapoznani z nowymi możliwościami marketingu turystyki, w tym poprzez Dom Medialny Turystyki Biznesowej - obejmujący nowy serwis internetowy www.meetingspoland.pl , wspólne kampanii reklamowe w krajowych i zagranicznych pismach świata biznesu, a także przyjmowanie study tours i press tours, ofertę udziału w wybranych targach (wspomniana Genewa, także ITME w Chicago we wrześniu br. czy w światowym kongresie ICCA). Pierwsza wspólna akcja reklamowa polskich obiektów konferencyjnych została już zrealizowana na łamach niemieckiego magazynu Incentive & Congress Journal.
Wielką szansą turystyki polskiej jest integracja z Unią Europejską. Mamy świadomość wyzwań a nawet zagrożeń, jednakże właśnie branża turystyczna - ze swej istoty otwarta na kontakty ze światem - może być w czołówce procesów integracyjnych. Tym bardziej niepokoi brak wsparcia programów pomocowych Unii Europejskiej dla turystyki polskiej, rozwoju infrastruktury w tym specjalistycznych szkoleń i inwestycji np. budowy centrów kongresowych. Wydaje się że lobbing naszych spraw w Brukseli powinien być dużo bardziej skuteczny niż jest obecnie i dużo wyższa powinna być ranga turystyki w negocjowanych programach.
Sławomir J. Wróblewski
prezes Stowarzyszenia "Konferencje i Kongresy w Polsce", członek Rady Turystyki przy Ministrze Gospodarki (od stycznia 2001), w latach 1997-99 ekspert Unii Europejskiej w programie Phare TOURIN (Menedżer Marki Turystyki Biznesowej); Autor i wydawca Katalogów Obiektów i Usług Konferencyjnych "Konferencje w Polsce", organizator Forum Turystyki Biznesowej (coroczne od 1997), Europejskiej Akademii Organizatorów Konferencji. Twórca polskiego programu "Ambasadorowie Kongresów Polskich". Wcześniej dyrektor Polskiego Ośrodka Informacji Turystycznej w Chicago, wicekonsul d/s kultury w Chicago. Wykładowca WSHP, WSE, SGH. W l.1999/2000 dyrektor d/s marketingu sieci HOTEL 500. Prowadzi firmę doradczą i biuro konferencji "Meetings Management".
